รีวิว Cryptosteel Capsule vs Billfodl 2026: ฉบับนักลงทุนไทย

รีวิว Cryptosteel Capsule vs Billfodl 2026: ฉบับนักลงทุนไทย

กลางปี 2568 ที่ราคา Bitcoin ทะลุระดับสามล้านบาทต่อเหรียญ และ Monero (XMR) วิ่งกลับมาแตะ 12,000 บาทอีกครั้ง คนไทยจำนวนไม่น้อยเริ่มขยับเหรียญออกจากกระดานเทรดในประเทศ ทั้ง Bitkub, Satang Pro, Orbix และ InnovestX มาเก็บไว้ใน hardware wallet ของตัวเอง แต่ปัญหาที่ตามมาคือกระดาษจดคำ seed phrase 12-24 คำที่หลายคนเก็บไว้ในตู้เซฟแก้ปัญหา ในลิ้นชักโต๊ะทำงาน หรือซ่อนหลังพระบูชา กลับเสียหายง่ายกว่าที่คิด ความชื้นในกรุงเทพช่วงฤดูฝน เหตุการณ์น้ำท่วมภาคเหนือปลายปี 2567 หรือเพลิงไหม้ตึกแถวย่านเยาวราชต้นปี 2568 ล้วนทำให้กระดาษกลายเป็นจุดอ่อนที่สุดของระบบกระเป๋าเย็นที่อุตส่าห์ลงทุนเลือกซื้อมา

คำตอบของผู้ที่จริงจังกับการเก็บคริปโตระยะยาวคือการสำรอง seed phrase ลงบนโลหะ และสองชื่อที่ถูกถามถึงมากที่สุดในกลุ่ม Telegram และห้องสนทนาของนักลงทุนไทย คือ Cryptosteel Capsule กับ Billfodl บทความนี้ผมเปรียบเทียบทั้งสองรุ่นในมุมของผู้ใช้งานจริงในประเทศไทยปี 2569 ตั้งแต่ราคานำเข้า ภาษีศุลกากร ความทนทานในสภาพอากาศร้อนชื้น พฤติกรรมการสึกหรอจากเหงื่อในกระเป๋ากางเกง ไปจนถึงประเด็นเฉพาะของผู้ถือ Monero ที่ใช้ MoneroSwapper หรือกระเป๋า Cake Wallet, Feather Wallet, Monero GUI ซึ่งใช้คำสำรอง 25 คำที่โครงสร้างต่างจาก BIP39 มาตรฐาน เพื่อให้คุณตัดสินใจได้ว่ารุ่นไหนเหมาะกับวิถีชีวิตของคุณจริง ๆ

ทำไมการสำรอง seed phrase ลงกระดาษถึงไม่พอสำหรับคนไทย

คนไทยส่วนใหญ่ที่ผมพูดคุยด้วยในงาน Thailand Crypto Expo และ Bitcoin Thailand Conference ปี 2568 ล้วนเริ่มต้นถือคริปโตด้วยกระเป๋ามือถืออย่าง Trust Wallet, MetaMask หรือ Cake Wallet สำหรับสายความเป็นส่วนตัว พอพอร์ตเริ่มมีมูลค่าเกินหลักล้านบาทก็ขยับมาใช้ Ledger Nano X, Trezor Safe 5 หรือ Keystone 3 Pro แล้วจดคำสำรอง 12 หรือ 24 คำลงในกระดาษการ์ดที่แถมมาในกล่อง ปัญหาคือกระดาษการ์ดเหล่านี้ทนไฟได้แค่ไม่กี่นาที ทนน้ำได้แค่ระดับน้ำกระเด็น และเมื่อต้องเจอความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ย 75-85% ของไทยตลอดปี หมึกจากปากกาลูกลื่นทั่วไปจะเริ่มซึมและเลือนภายใน 5-7 ปี ถ้าโชคร้ายเจอ silverfish หรือปลวก กระดาษหายไปทั้งแผ่นภายในไม่กี่เดือน

• ความเสี่ยงน้ำท่วมเฉพาะเขต: รายงานของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยปี 2567 ระบุว่ามีบ้านเรือนกว่า 1.2 ล้านหลังในไทยที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย โดยเฉพาะพื้นที่ภาคเหนือและภาคกลาง เอกสารกระดาษในตู้เซฟทั่วไปจะเปื่อยภายใน 48 ชั่วโมงเมื่อจมน้ำ และตู้เซฟแบบ fire-rated ที่ไม่ได้รับมาตรฐาน waterproof จะเปิดให้น้ำซึมเข้าได้ผ่านบานพับและรอยต่อ
• ความเสี่ยงเพลิงไหม้บ้านพักอาศัย: สถิติของกรุงเทพมหานครรายงานเหตุเพลิงไหม้บ้านพักอาศัยเฉลี่ย 600 ครั้งต่อปี และอุณหภูมิที่ทำให้กระดาษติดไฟอยู่ที่เพียง 233°C ขณะที่เพลิงไหม้บ้านทั่วไปทะลุ 800-1,000°C ตู้เซฟทั่วไปจะรักษาอุณหภูมิภายในไม่ให้เกิน 177°C ได้นาน 30-60 นาทีเท่านั้น เกินกว่านั้นกระดาษเริ่มไหม้ทันที
• ความเสี่ยงจากแมลงและสัตว์เลี้ยง: ปลวก แมลงสาบ และหนูในบ้านไม้เก่าหรือทาวน์เฮาส์ย่านชานเมือง กินกระดาษเป็นอาหารหลัก โดยเฉพาะกระดาษที่ผ่านการพับและมีกลิ่นเหงื่อมือ ผมเคยเห็นเคสจริงในเฟซบุ๊กกลุ่ม Bitcoin Thai Club ที่หนูแทะกระดาษ seed ของสมาชิกจนเสียหายจำคำได้ไม่ครบ
• ความเสี่ยงจากลายมือที่อ่านผิด: คำ BIP39 เช่น "rural" กับ "ritual" หรือ "embrace" กับ "embark" หรือ "wrist" กับ "write" หากเขียนเร็ว ๆ และอ่านผิดตัวเดียว พอร์ตหายทั้งใบโดยไม่มีทางกู้คืน ที่หนักกว่านั้นคือคำที่มีสระเสียงคล้ายกันในมุมมองคนไทย เช่น "pyramid" หรือ "pioneer"

ทางออกแบบมืออาชีพคือการแกะหรือสลักตัวอักษรลงบนแผ่นสเตนเลสเกรด 304 หรือ 316 ซึ่งทนไฟได้ถึง 1,400°C ทนน้ำเค็ม ทนสารเคมีกัดกร่อนระดับใช้งานในโรงงานเคมี และอายุการใช้งานเกินร้อยปี Cryptosteel Capsule และ Billfodl คือสองผลิตภัณฑ์ที่ใช้แนวคิดเดียวกัน คือเก็บอักษร 4 ตัวแรกของคำ BIP39 บนวัสดุที่ทนทาน แต่ออกแบบรูปทรงและวิธีประกอบต่างกันอย่างสิ้นเชิง การเลือกระหว่างสองตัวนี้จึงไม่ใช่แค่เรื่องราคา แต่เป็นเรื่องของไลฟ์สไตล์ การเดินทาง และวิธีซ่อนของในบ้านแบบไทย ๆ ด้วย

Cryptosteel Capsule คืออะไร และทำไมต้องเป็นทรงกระบอก

Cryptosteel Capsule เป็นผลิตภัณฑ์จากบริษัท Cryptosteel Ltd. สัญชาติโปแลนด์ เปิดตัวเวอร์ชันแรกตั้งแต่ปี 2556 และพัฒนามาเป็นรุ่น Solo และ Capsule Duo ในปัจจุบัน ตัวอุปกรณ์มีรูปทรงเป็นแท่งทรงกระบอกสเตนเลสยาวประมาณ 10 เซนติเมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 2 เซนติเมตร น้ำหนัก 180 กรัม ภายในบรรจุแผ่นตัวอักษรสเตนเลสกว่า 250 ชิ้น สำหรับเสียบลงในแกนกลางตามลำดับคำ seed phrase ของผู้ใช้ ความรู้สึกในมือเทียบได้กับการถือกระบอกซิการ์โลหะหนัก ๆ ใส่กระเป๋าเสื้อโค้ทยังพอดี

โครงสร้างและวัสดุที่ใช้

แคปซูลใช้สเตนเลส AISI 303/304 เกรดเดียวกับที่ใช้ในอุตสาหกรรมการแพทย์และอาหาร ทนอุณหภูมิสูงสุด 1,400°C ตามผลทดสอบของห้องปฏิบัติการ Jlb Labs ทนแรงกระแทกระดับรถบรรทุก 10 ตันทับ ผ่านการทดสอบจุ่มกรดซัลฟิวริก 35% นาน 24 ชั่วโมง และทนคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าได้ดีกว่าแผ่นแบนทั่วไป เพราะรูปทรงทรงกระบอกทำให้แรงดันกระจายรอบทิศทาง ต่างจากแผ่นแบนที่อาจงอหรือบิดเมื่อโดนกระแทกตรงจุดเดียว ตัวเกลียวปิดฝาออกแบบเป็นปะเก็นยาง EPDM ที่ทนทั้งโอโซน ทั้ง UV และน้ำมัน

ระบบใส่ตัวอักษรแบบเลื่อนแผ่น

Cryptosteel ใช้ระบบ BIP39 first-4-letters คือเก็บเฉพาะ 4 ตัวอักษรแรกของแต่ละคำ เพราะรายการคำมาตรฐาน BIP39 ทั้ง 2,048 คำ ตัวอักษร 4 ตัวแรกของแต่ละคำไม่ซ้ำกัน ตัวอย่างเช่น "abandon" เก็บเป็น ABAN, "ability" เป็น ABIL, "absent" เป็น ABSE ผู้ใช้เลื่อนแผ่นตัวอักษรลงในแกนกลางทีละแผ่น เรียงตามลำดับคำ ปิดฝาแคปซูลแล้วใช้ปะเก็นยางป้องกันการหลุด

ข้อดีของระบบนี้คือไม่ต้องใช้เครื่องมือพิเศษ ไม่ต้องเจาะ ไม่ต้องตอก ไม่ต้องใช้เลเซอร์ ใช้เวลาประกอบครั้งแรกประมาณ 20-30 นาทีสำหรับ 24 คำ ข้อเสียคือถ้าทำตกพื้นแรง ๆ หรือฝาปิดไม่แน่น แผ่นอาจหลุดออกมาเรียงผิดลำดับได้ ต้องปิดฝาให้แน่นด้วยประแจหกเหลี่ยมขนาด 4 มม. ที่แถมมา และที่สำคัญต้องจดลำดับคำไว้ในกระดาษชั่วคราวระหว่างประกอบ จากนั้นทำลายกระดาษทิ้งก่อนเก็บแคปซูล

รองรับ Monero 25 คำหรือไม่

สำหรับผู้ใช้ Monero ซึ่งกระเป๋าหลักอย่าง Cake Wallet, Feather, Monero GUI ใช้คำสำรอง 25 คำในรายการ Electrum word list (ภาษาอังกฤษ 1,626 คำ) Cryptosteel Capsule รุ่น Solo เก็บได้สูงสุด 24 คำของ BIP39 หากต้องการเก็บ 25 คำของ Monero ต้องใช้รุ่น Capsule Solo ที่ผู้ผลิตยืนยันว่ามีตัวอักษรเพียงพอ หรือใช้ระบบ first-5-letters เพราะคำ Monero ทั้ง 1,626 คำ ตัวอักษร 4 ตัวแรกอาจซ้ำกัน เช่น "academy" กับ "accent" ต้องเก็บอย่างน้อย 5 ตัวอักษรจึงจะแยกได้ชัด ผู้ใช้ Monero ในไทยที่ผมรู้จักจึงนิยมเก็บคำเต็มหรือใช้แผ่นเสริมจาก Cryptosteel Plus ซึ่งราคาสูงกว่าเดิมเท่าตัว

ราคาในไทยปี 2569 และค่าใช้จ่ายแอบแฝง

ราคาที่หน้าเว็บ cryptosteel.com อยู่ที่ €89-99 หรือประมาณ 3,400-3,800 บาท ค่าจัดส่งจากโปแลนด์มาไทยทาง DHL Express อยู่ที่ประมาณ €25-30 และต้องเสียภาษีนำเข้า VAT 7% บวก import duty ตามพิกัด HS 7326.90 อีกประมาณ 5% รวมราคาหน้าบ้านอยู่ที่ประมาณ 4,500-5,200 บาท ผู้ขายตัวแทนในไทยบางรายตั้งราคาที่ 4,800-5,500 บาท พร้อมส่ง EMS ในประเทศ ข้อดีของการซื้อในไทยคือไม่ต้องลุ้นภาษีศุลกากรและได้ของเร็วกว่า ข้อเสียคือมีตัวแทนน้อยและบางครั้งของหมดสต็อกนานหลายเดือน

Billfodl คืออะไร และจุดต่างที่คนไทยควรรู้

Billfodl ผลิตโดยบริษัท Privacy Pros Ltd. ในสหราชอาณาจักร เปิดตัวรุ่นแรกปี 2560 ออกแบบโดยทีมงานที่เคยทำงานในวงการประกันความปลอดภัยข้อมูล จุดต่างชัดเจนจาก Cryptosteel คือ Billfodl เลือกใช้รูปทรงแผ่นแบนขนาดประมาณบัตรเครดิตหนาขึ้นเล็กน้อย (87 x 54 x 11 มิลลิเมตร) น้ำหนัก 270 กรัม จัดเก็บได้ในเซฟส่วนตัวหรือลิ้นชักโดยไม่กินพื้นที่ บางคนถึงกับเก็บไว้ในกระเป๋าเงินใบโต ๆ ได้สบาย แม้จะไม่แนะนำในแง่ความปลอดภัยก็ตาม

โครงสร้างและวัสดุที่ต่างกัน

Billfodl ใช้สเตนเลส 316L (marine grade) ซึ่งเหนือกว่า 304 ในแง่ของความทนต่อสารคลอไรด์ เหมาะกับสภาพแวดล้อมชายทะเลของไทยเป็นพิเศษ ใครอยู่ภูเก็ต พัทยา หัวหิน หรือเกาะสมุย จะรู้ดีว่าไอเค็มทำให้โลหะส่วนใหญ่สนิมขึ้นใน 1-2 ปี Billfodl ทนการกัดกร่อนของเกลือทะเลได้ดีกว่า Cryptosteel ในการทดสอบ salt spray test 1,000 ชั่วโมง น้ำหนัก 270 กรัมหนักกว่า Cryptosteel เล็กน้อย แต่เมื่อจับในมือรู้สึกแน่นและมั่นคงกว่า

ระบบเลื่อนแผ่นตัวอักษรในกรอบแบน

Billfodl ใช้กรอบแบบเลื่อนเปิดด้านข้าง ผู้ใช้เลือกแผ่นตัวอักษรแต่ละตัว (มี 250 แผ่นต่อชุด) แล้วเลื่อนเข้าไปในร่องตามลำดับคำ คำละ 4 ตัวอักษร เก็บได้ทั้ง 24 คำใน 4 แถว แถวละ 6 คำ ปิดฝาด้านข้างด้วยกลไก slide-lock ที่ต้องกดสปริงเพื่อปลดล็อก ข้อดีคืออ่านง่ายกว่าเพราะเห็นทุกคำพร้อมกัน ไม่ต้องแกะแคปซูลออกมานับ ข้อเสียคือถ้าใครเปิดเซฟแล้วเห็น Billfodl ก็จะรู้ทันทีว่านี่คือ seed backup ขณะที่ Cryptosteel ทรงกระบอกอาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นกระบอกใส่ซิการ์หรือไฟแช็คทรงเก่า

ตัวเลือกรุ่นเสริม Billfodl Privacy Suite

Billfodl มีรุ่นเสริมที่น่าสนใจ ได้แก่ Billfodl Privacy Pouch (กระเป๋าผ้า Faraday ป้องกันสัญญาณ RFID), Steel Wallet (สำหรับเก็บคีย์การ์ดหรือ U2F key) และล่าสุดในปี 2568 มี Billfodl Multi-Sig Edition ที่รองรับการแบ่ง seed phrase แบบ Shamir Secret Sharing เหมาะสำหรับครอบครัวที่อยากกระจายส่วนของ seed ให้สมาชิกในบ้านถือคนละชิ้น ฟีเจอร์นี้ Cryptosteel ก็มีในรุ่น Capsule Duo แต่ราคาแพงกว่าเล็กน้อย

ราคาในไทยและช่องทางซื้อ

Billfodl ราคาที่หน้าเว็บ privacypros.io อยู่ที่ $79-99 หรือประมาณ 2,800-3,500 บาท ค่าจัดส่งจาก UK ทาง Royal Mail International Tracked ประมาณ $15-20 รวม VAT 7% และค่าธรรมเนียมศุลกากร ราคารวมหน้าบ้านอยู่ที่ประมาณ 3,800-4,500 บาท ถูกกว่า Cryptosteel ประมาณ 500-700 บาท ในไทยมีตัวแทนจำหน่ายผ่าน Lazada และ Shopee บางร้านในราคา 4,200-4,800 บาทพร้อมส่ง โดยมักรวมการรับประกัน 1 ปี การคืนสินค้าผ่านตัวแทนในไทยสะดวกกว่ามาก เพราะการส่งคืน UK เพื่อเคลมประกันบางครั้งใช้เวลานานกว่า 2 เดือน

เปรียบเทียบ Cryptosteel Capsule vs Billfodl หัวข้อต่อหัวข้อ

ผมใช้ทั้งสองรุ่นต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2566 และเปรียบเทียบกับเพื่อน ๆ ในกลุ่ม Bitcoin Bangkok Meetup ทุกเดือน สรุปเป็นตารางเพื่อให้เห็นภาพชัดเจนสำหรับการตัดสินใจ

หากดูจากตาราง Billfodl ได้เปรียบเรื่องราคาในไทยและความทนน้ำเค็ม ขณะที่ Cryptosteel ได้เปรียบเรื่องความเร็วในการประกอบและการพรางตัว การตัดสินใจจึงขึ้นกับวิถีชีวิตของคุณว่าอยู่บ้านเดี่ยวในกรุงเทพ คอนโดริมทะเลภูเก็ต หรือต้องเดินทางบ่อยและอยากซ่อนของในกระเป๋าเดินทาง

"ผมเลือก Cryptosteel เพราะเดินทางบ่อยและไม่อยากให้ใครเห็นว่ามี seed backup แต่เพื่อนผมที่อยู่ภูเก็ตเลือก Billfodl เพราะกลัวสนิมจากไอทะเลมากกว่ากลัวคนแอบดูในเซฟที่บ้าน" — สรุปจากการสัมภาษณ์สมาชิก Bitcoin Thailand Telegram กลุ่ม

วิธีตั้งค่าและใช้งานทีละขั้นตอนแบบปลอดภัย

ขั้นตอนการสำรอง seed phrase ลงบนทั้ง Cryptosteel และ Billfodl ใช้หลักการเดียวกัน คือเตรียมพื้นที่ปลอดภัย ไม่มีกล้องและมือถือ ทำในห้องปิดที่มั่นใจว่าไม่มีกล้อง CCTV และทำในขณะที่ไม่ใช้ Wi-Fi ดังนี้

1. เตรียมพื้นที่ทำงาน: ปิดมือถือทุกเครื่อง ปิดกล้อง CCTV หรือถอดสายไฟกล้องในห้อง ใช้โต๊ะที่มีพื้นเรียบไม่มีรอยร้าวที่ทำให้แผ่นตัวอักษรตกหายได้ เตรียมผ้าขนหนูขาวปูบนโต๊ะเพื่อให้เห็นแผ่นชัดเจน
2. สร้าง seed phrase ใหม่บน hardware wallet: เปิด Ledger, Trezor หรือ Keystone แล้วทำตามขั้นตอนสร้างกระเป๋าใหม่ จดคำ 12 หรือ 24 คำลงในกระดาษการ์ดที่แถมมาก่อน เพื่อใช้เป็นต้นฉบับชั่วคราว
3. คัดแผ่นตัวอักษร 4 ตัวแรกของแต่ละคำ: ใช้คีมหรือมือเปล่าหยิบแผ่นตัวอักษรที่ตรงกับ 4 ตัวแรกของคำที่ 1 เช่น "rural" → R, U, R, A คัดทั้งหมด 24 คำได้ 96 แผ่น
4. เรียงและเสียบในอุปกรณ์: สำหรับ Cryptosteel ให้เสียบลงในแกนกลางตามลำดับ ใช้ตัวคั่นระหว่างคำเพื่อแยกชัดเจน สำหรับ Billfodl ให้เลื่อนเข้าในร่องตามแถวจากซ้ายไปขวา บนลงล่าง
5. ปิดฝาและทดสอบความแน่น: สำหรับ Cryptosteel ขันฝาด้วยประแจหกเหลี่ยมจนแน่น ทดสอบเขย่าแรง ๆ ไม่ควรมีเสียงแผ่นกระทบกัน สำหรับ Billfodl ปิดสไลด์ล็อกและกดให้สปริงคลิก
6. ตรวจสอบความถูกต้องสองรอบ: ถ่ายภาพแผ่นที่เสียบแล้วด้วยกล้องที่ไม่ได้ต่อเน็ตเพื่ออ่านซ้ำ จากนั้นเทียบกับกระดาษต้นฉบับ ถ้าตรงทุกคำให้ดำเนินการขั้นถัดไป ห้ามใช้มือถือถ่ายเพราะภาพอาจรั่วผ่าน iCloud หรือ Google Photos
7. ทำลายต้นฉบับกระดาษ: ใช้เครื่องทำลายเอกสารแบบ cross-cut หรือเผาในกระทะเหล็กแล้วโรยขี้เถ้าในชักโครก ห้ามทิ้งถังขยะธรรมดา เพราะบางครั้งคนเก็บขยะรีไซเคิลกระดาษได้
8. ทดสอบการกู้คืน: รีเซ็ต hardware wallet แล้วใช้แผ่นโลหะกู้คืนกระเป๋าด้วยการอ่านจากอุปกรณ์ ตรวจสอบว่ายอดและที่อยู่ตรงกับของเดิม ขั้นตอนนี้สำคัญที่สุด หลายคนเสียเหรียญเพราะลืมเทสต์
9. เก็บในที่ปลอดภัยและกระจายความเสี่ยง: แนะนำให้แยกเก็บอย่างน้อย 2 ที่ เช่น ในเซฟที่บ้านและในตู้เซฟธนาคาร หรือฝากให้คนในครอบครัวที่ไว้ใจ ห้ามเก็บที่เดียวเด็ดขาด

กรณีศึกษาจริงในไทย: บทเรียนจากผู้ใช้ที่เสียและรอด

เดือนตุลาคม 2567 มีเคสที่น่าสนใจในกลุ่ม Bitcoin Thai Club เมื่อสมาชิกรายหนึ่งชื่อ "คุณบอย" (นามสมมติ) เก็บ Bitcoin มูลค่าเกิน 8 ล้านบาทใน Ledger Nano S Plus และจดคำ 24 คำลงในกระดาษเก็บไว้ในตู้เซฟบ้านย่านบางบัวทอง เมื่อเกิดน้ำท่วมจังหวัดนนทบุรีในเดือนนั้น น้ำทะลักเข้าบ้านสูงเกิน 1 เมตร ตู้เซฟ fire-rated ที่ซื้อมาในราคา 12,000 บาท ไม่ได้ออกแบบให้กันน้ำ ผ่านไป 3 วันกู้เซฟขึ้นมา กระดาษภายในเปียกหมึกซึมอ่านไม่ออก เหลือเพียงคำที่หนึ่งและคำที่ยี่สิบสี่ที่ยังพอเห็น โชคดีที่คุณบอยเคยซื้อ Cryptosteel Capsule เผื่อไว้แต่ยังไม่ได้ประกอบ สุดท้ายต้องอาศัยการเดาคำที่หายไปด้วยซอฟต์แวร์ BIP39 recovery และใช้เวลาเกือบ 2 สัปดาห์จึงกู้คืนได้ครบ

อีกเคสในเดือนกุมภาพันธ์ 2568 เป็นนักลงทุนหญิงในกรุงเทพชื่อ "คุณแอน" ที่ใช้ Billfodl สำรอง seed ของ Trezor Safe 5 ตั้งแต่ปี 2566 เมื่อเกิดเหตุไฟไหม้คอนโดที่พักย่านพระราม 9 ทรัพย์สินส่วนใหญ่ในห้องเสียหายหมด แต่ Billfodl ที่เก็บในตู้เซฟเล็กราคา 3,000 บาทพร้อมกับเอกสารสำคัญอื่น กลับรอดมาได้แม้สีของกรอบจะเปลี่ยนเป็นน้ำตาลเข้ม เมื่อล้างคราบเขม่าออก แผ่นตัวอักษรภายในยังอ่านได้ครบทั้ง 24 คำ คุณแอนสามารถกู้กระเป๋ากลับมาภายในวันเดียวที่ได้รับอุปกรณ์ใหม่ ประสบการณ์นี้ทำให้กลุ่มเพื่อน ๆ ของเธอเริ่มเปลี่ยนมาใช้ Billfodl กันมากขึ้น

สำหรับผู้ถือ Monero ที่ใช้ MoneroSwapper แลกเหรียญจาก Bitcoin มาเป็น XMR เพื่อรักษาความเป็นส่วนตัว การสำรอง seed 25 คำที่ไม่ใช่ BIP39 ต้องระวังเป็นพิเศษ คำของ Monero ใช้รายการ Electrum word list ภาษาอังกฤษ 1,626 คำ ซึ่งตัวอักษร 4 ตัวแรกของบางคำซ้ำกัน เช่น "academy" กับ "accent" หรือ "patent" กับ "paternal" จึงต้องเก็บอย่างน้อย 5 ตัวอักษรหรือคำเต็ม ผู้ใช้ Monero ในไทยที่ผมพูดคุยด้วยส่วนใหญ่เลือก Cryptosteel Capsule Plus หรือใช้แผ่นแกะอักษรเองด้วยเครื่อง dot punch ของ Bosch ราคาประมาณ 1,500 บาทที่ HomePro

คำถามที่พบบ่อยจากนักลงทุนคริปโตไทย

Cryptosteel กับ Billfodl อันไหนดีกว่ากันสำหรับคนไทยที่อยู่บ้านเดี่ยวในกรุงเทพ?

ถ้าอยู่บ้านเดี่ยวในกรุงเทพและไม่ได้เดินทางบ่อย ทั้งสองรุ่นใช้งานได้ดี แต่ Billfodl ได้เปรียบเรื่องราคาที่ถูกกว่าและการอ่านง่ายในกรณีต้องเช็ค seed ซ้ำ Cryptosteel เหมาะกับผู้ที่กังวลเรื่องการพรางตัวมากกว่า เพราะรูปทรงกระบอกดูเหมือนของใช้ทั่วไป ไม่บ่งบอกว่าเป็น seed backup คนทั่วไปเปิดเซฟแล้วเห็นอาจคิดว่าเป็นกระบอกใส่ปากกาหรือไฟแช็คเก่า

ใช้กับ Ledger, Trezor, Keystone ได้ทุกรุ่นใช่หรือไม่?

ใช่ ทั้ง Cryptosteel Capsule และ Billfodl เก็บคำ BIP39 มาตรฐานซึ่งใช้กับ hardware wallet ทุกยี่ห้อที่รองรับมาตรฐานนี้ ทั้ง Ledger Nano S/X/Plus, Trezor Model One/T/Safe 3/Safe 5, Keystone Essential/Pro, BitBox02, Coldcard และอื่น ๆ ที่ใช้ 12, 18, หรือ 24 คำ BIP39 ข้อแม้คือกระเป๋าที่ใช้ระบบเฉพาะอย่าง Monero (25 คำ) หรือ Cardano (15-24 คำที่อาจมี passphrase) ต้องตรวจสอบความเข้ากันได้กับคำเฉพาะของระบบนั้น

ซื้อในไทยที่ไหนได้บ้าง และต้องเสียภาษีอย่างไร?

Billfodl มีตัวแทนใน Lazada และ Shopee บางร้านในราคา 4,200-4,800 บาทพร้อมส่ง EMS Cryptosteel มีตัวแทนน้อยกว่า มักต้องสั่งตรงจากเว็บ cryptosteel.com หรือซื้อผ่าน Amazon US แล้วใช้บริการ shipping forwarder อย่าง Shipnity, PSPInter หรือ Etobee เสียภาษี VAT 7% บวกอากรขาเข้าตามพิกัด HS 7326.90 ประมาณ 5% ปกติของมูลค่าต่ำกว่า 1,500 บาทไม่ต้องเสียภาษี แต่ทั้งสองรุ่นเกินมูลค่านี้แน่นอน

ถ้าใช้สำรอง seed ของ Monero 25 คำ ต้องทำอย่างไร?

กระเป๋า Monero เช่น Cake Wallet, Feather, Monero GUI ใช้คำ 25 คำจากรายการ Electrum word list 1,626 คำ ตัวอักษร 4 ตัวแรกของบางคำซ้ำกัน จึงไม่สามารถใช้ระบบ first-4-letters ของ Cryptosteel หรือ Billfodl ได้โดยตรง ทางออกคือ (1) เก็บคำเต็มโดยใช้แผ่นตัวอักษรมากกว่าปกติ (2) เก็บ 5 ตัวอักษรแรกของแต่ละคำ ซึ่งเพียงพอแยกแยะคำในรายการ Monero ทั้งหมด (3) แปลง seed 25 คำเป็น hex seed แล้วแกะเลข hex ลงบนแผ่นโลหะ วิธีที่ 3 ปลอดภัยที่สุดและประหยัดที่สุดสำหรับผู้ใช้ MoneroSwapper ที่ต้องการความเป็นส่วนตัวระดับสูง

อุปกรณ์เหล่านี้ผิดกฎหมายของ ก.ล.ต. หรือไม่?

ไม่ผิดกฎหมาย ก.ล.ต. ของไทยไม่ได้ห้ามการครอบครองหรือใช้อุปกรณ์สำรอง seed phrase แต่อย่างใด เพราะนี่คืออุปกรณ์เก็บข้อมูลส่วนบุคคล ไม่ใช่บริการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ดิจิทัล ก.ล.ต. ดูแลเฉพาะ digital asset business operators (DABO) เช่น exchanges, brokers, dealers ที่ต้องขออนุญาตประกอบธุรกิจ ส่วนกระเป๋าส่วนตัวและอุปกรณ์เก็บ seed เป็นเรื่องของผู้ถือทรัพย์สิน อย่างไรก็ตามรายได้จากกำไรการขายคริปโตยังต้องเสียภาษีตามประมวลรัษฎากร 15% ของกำไรสุทธิ ตามที่กรมสรรพากรประกาศปี 2565

เก็บ Cryptosteel หรือ Billfodl ในตู้เซฟธนาคารดีไหม?

เป็นทางเลือกที่ดีถ้าคุณมีตู้เซฟธนาคารและไว้ใจระบบของธนาคารนั้น ๆ ธนาคารใหญ่ของไทยอย่างกสิกรไทย, กรุงเทพ, ไทยพาณิชย์ และกรุงไทย มีบริการเช่าตู้นิรภัยรายปีในราคา 1,500-5,000 บาท ขึ้นกับขนาด การเก็บที่นี่ป้องกันได้ทั้งไฟไหม้บ้าน น้ำท่วม และโจรกรรมในที่อยู่อาศัย ข้อเสียคือเข้าถึงได้เฉพาะเวลาทำการธนาคาร และต้องระวังเรื่องผู้รับผลประโยชน์หากเจ้าของเซฟเสียชีวิต ควรแจ้งคู่สมรสหรือลูกหลานไว้ล่วงหน้า

สรุป: รุ่นไหนเหมาะกับคุณ

หลังจากใช้งานทั้งสองรุ่นต่อเนื่อง 2 ปีและสัมภาษณ์ผู้ใช้กว่า 30 คนในกรุงเทพและต่างจังหวัด ผมสรุปได้ว่าทั้ง Cryptosteel Capsule และ Billfodl ทำหน้าที่หลักได้ดีไม่แพ้กัน ทั้งสองทนไฟ ทนน้ำ ทนแรงกระแทกระดับเดียวกัน คำตอบจึงอยู่ที่บริบทการใช้งานของคุณ หากอยู่ภาคใต้หรือใกล้ทะเลและกังวลเรื่องสนิมไอเค็ม Billfodl 316L คือคำตอบที่ดีกว่าและราคาถูกกว่า หากเดินทางบ่อย ต้องการพรางตัวในเซฟบ้านหรือกระเป๋าเดินทาง Cryptosteel ทรงกระบอกตอบโจทย์มากกว่า ส่วนผู้ถือ Monero ที่ใช้บริการแลกเหรียญผ่าน MoneroSwapper แล้วเก็บ XMR ไว้ใน Cake Wallet หรือ Feather Wallet ต้องใช้รุ่นที่รองรับ 25 คำหรือเลือกแกะ hex seed ลงบนแผ่นเปล่าด้วยเครื่อง dot punch จะคุ้มที่สุด ที่สำคัญที่สุดคืออย่ามัวแต่ลังเล รีบเอา seed ออกจากกระดาษและสำรองลงโลหะตั้งแต่วันนี้ เพราะภัยพิบัติไม่เคยรอใคร