atomic swap ล้มเหลว: คู่มือคืนเงิน BTC ฉบับนักเทรดไทย 2026

atomic swap ล้มเหลว: คู่มือคืนเงิน BTC ฉบับนักเทรดไทย 2026

ในไตรมาสแรกของปี 2026 ปริมาณการทำ atomic swap ระหว่าง Bitcoin กับ Monero เพิ่มขึ้นกว่า 38% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ตามข้อมูลที่ทีมพัฒนา xmr-btc-swap (UnstoppableSwap) เปิดเผยผ่าน GitHub release v1.0 สาเหตุไม่ใช่เพราะนักเทรดอยากลองเทคโนโลยีใหม่ แต่เพราะ exchange หลายเจ้าทั่วโลก ทั้ง Kraken เวอร์ชันยุโรปและ Binance สาขาภูมิภาคทยอยถอด XMR ออกจากกระดาน นักเทรดไทยจำนวนไม่น้อยจึงหันมาทำสว็อปแบบ peer-to-peer โดยตรง บางคนผ่าน MoneroSwapper บางคนรันโหนดเองจาก terminal บน Ubuntu แต่เมื่อ swap ล้มเหลวขึ้นมาจริง คำถามที่วนเข้ามาในกลุ่ม Telegram ชุมชน Monero ภาษาไทยมากที่สุดในรอบปีคือประโยคเดียวกันเสมอ "BTC ของผมหายไปไหน เอาคืนยังไง"

บทความนี้เขียนเพื่อตอบคำถามนั้นโดยตรง คุณจะได้เห็นว่า atomic swap ทำงานในระดับ HTLC อย่างไร ทำไม timelock t1 และ t2 ถึงเป็นเส้นชีวิตของ BTC ที่ติดอยู่ในสคริปต์ ขั้นตอนกู้เงินคืนทีละสเต็ปสำหรับสามสถานการณ์ที่พบบ่อยที่สุด เครื่องมือไหนใช้ได้จริงในประเทศไทย และข้อควรระวังทางภาษีเมื่อต้องรายงานต่อกรมสรรพากรในปีถัดไป เนื้อหาเขียนสำหรับผู้ที่เคยใช้ Bitcoin Core, Electrum หรือ hardware wallet มาแล้ว ไม่ใช่ระดับซื้อขายผ่านแอปอย่างเดียว

ทำไม atomic swap ถึงล้มเหลวบ่อยกว่าที่คนคิด

คำว่า "atomic" ในชื่อทำให้หลายคนเข้าใจผิดว่ามันจะสำเร็จหรือล้มเหลวอย่างใดอย่างหนึ่งเท่านั้น ความจริงคือคำว่า atomic หมายถึง "เงินไม่หาย" เท่านั้น ไม่ได้แปลว่า "swap จะจบใน 5 นาที" ในระหว่างทางมีหลายจุดที่ดีลค้างได้ แล้วเงินก็ค้างอยู่ในสคริปต์ HTLC จนกว่าจะถึงเวลาที่ timelock อนุญาตให้คืน

• คู่สัญญาหายตัว: ในโปรโตคอล xmr-btc-swap ฝั่ง Bob (ผู้ถือ Monero) ต้องออนไลน์ในช่วงที่ Alice (ผู้ส่ง BTC) ขอ redeem หาก Bob ปิดเครื่อง โน้ตบุ๊กแบตหมด หรือ ISP ตัดสัญญาณกลางคัน ดีลจะเข้าสู่สถานะ BtcLocked แล้วค้างไปจนเลย t1
• ค่า fee Bitcoin พุ่งกะทันหัน: ถ้าธุรกรรม lock ใช้ fee ต่ำเกินไป mempool อาจไม่ confirm ในเวลาที่กำหนด ฝั่งตรงข้ามมองว่าดีลล้มเหลว และไม่ยอมล็อค XMR กลับมา
• เวอร์ชันซอฟต์แวร์ไม่ตรงกัน: ตั้งแต่ xmr-btc-swap อัปเดต protocol breaking ใน v0.13 client ที่ยังใช้เวอร์ชันเก่าจะ handshake ไม่ผ่าน ดีลจบก่อนเริ่ม แต่ถ้าโชคร้าย lock transaction ออกไปแล้วก่อนเช็ค version
• โหนด Monero สแกนไม่ทัน: หากใช้ remote node ที่ทำงานช้า การยืนยัน XmrLocked อาจเลย deadline ของ Alice ทำให้ Alice ตัดสินใจ refund ทั้งที่ Bob ทำตามขั้นตอนถูกต้อง
• ไฟดับฝั่งคู่สัญญา: ในปี 2025 มีเหตุการณ์ blackout ที่ภูมิภาคหนึ่งของยุโรปยาวกว่า 12 ชั่วโมง รายงานในฟอรัม r/Monero ระบุว่าดีลค้างนับร้อยรายการ คนไทยที่นั่งเทรดอยู่ฝั่งนี้ต้องรอเลย t1 ถึงคืนเงินได้

สถิติภายในของชุมชน UnstoppableSwap ในช่วงเดือนมกราคมถึงเมษายน 2026 ระบุว่าประมาณ 4.7% ของดีลทั้งหมดเข้าสู่ refund path และอีก 0.3% เข้า punish path ซึ่งเป็นกรณีที่ Bob พยายามโกงแต่ถูก protocol ลงโทษ ตัวเลขนี้ฟังดูน้อย แต่ถ้าคุณเป็นคนที่อยู่ใน 4.7% นั้น และเงินที่ติดอยู่คือ 0.15 BTC คุณจะอยากรู้ว่าต้องทำอะไรต่อทันที

กลไก HTLC กับ timelock ที่คุณต้องเข้าใจก่อนกู้เงิน

หัวใจของ atomic swap คือ Hash Time Locked Contract หรือ HTLC ฝั่ง Bitcoin ใช้สคริปต์ที่ผูกเงื่อนไขสองชั้น ชั้นแรกคือ "ใครก็ได้ที่รู้คำลับ s สามารถใช้เงินนี้ได้" ชั้นที่สองคือ "ถ้าผ่านเวลา t ไปแล้ว ผู้ส่งสามารถถอนคืนได้เอง" คำลับ s ในที่นี้คือ secret ที่ฝัง XMR private key ของ Bob เอาไว้ เมื่อ Alice redeem BTC คำลับจะเปิดเผยบน blockchain ทำให้ Bob ใช้คำลับนั้นไป redeem XMR ในกระเป๋าที่ล็อกร่วมกันได้ นี่คือสาเหตุที่เรียกว่า atomic

timelock t1 กับ t2 ต่างกันอย่างไร

ใน xmr-btc-swap เวอร์ชันปัจจุบัน timelock บนสคริปต์ Bitcoin มีสองชั้น เรียกว่า cancel timelock (t1) และ punish timelock (t2) ค่าเริ่มต้นในการตั้งค่าทั่วไปคือ t1 ประมาณ 12 ชั่วโมง และ t2 อีก 24 ชั่วโมงหลังจากนั้น แต่ละโนดสามารถปรับได้ผ่านไฟล์ config ก่อนเริ่มดีล

ระหว่างเวลา 0 ถึง t1 ดีลยังเดินตาม happy path ได้ ถ้าทุกอย่างเรียบร้อย BTC จะถูก redeem ก่อน t1 หมดเวลา หากเลย t1 มาแล้วและยังไม่มี redeem Alice สามารถ broadcast cancel transaction เพื่อย้าย BTC ไปอยู่ในเอาต์พุตที่รออีกสคริปต์หนึ่ง ระยะนี้เรียกว่า cancel phase ถ้าจากจุดนี้ Bob ยังไม่ทำอะไรภายใน t2 Alice สามารถ broadcast refund transaction เพื่อรับ BTC กลับเข้ากระเป๋าตัวเองเต็มจำนวนได้ในที่สุด แต่ถ้า Alice ปล่อยเลย t2 ไปโดยไม่ทำอะไร Bob ก็มีสิทธิ์ broadcast punish transaction แทน BTC ตกเป็นของ Bob เพื่อชดเชย XMR ที่เขาล็อกไปแล้ว

เหตุใด refund ถึงไม่ทำงานทันที

นักเทรดไทยส่วนใหญ่คุ้นกับโลก centralized exchange ที่กดปุ่มแล้วเงินวิ่งกลับใน 5 นาที พอเจอ atomic swap จึงรู้สึกว่ามันช้าผิดธรรมชาติ ความจริงคือ Bitcoin protocol บังคับว่าจะ spend สคริปต์หลัง timelock ได้ก็ต่อเมื่อ block ที่บรรจุธุรกรรม cancel นั้นถูกขุดออกมา และ network ยอมรับเงื่อนไข nLockTime หรือ CSV ของสคริปต์ ในทางปฏิบัติ หากตั้ง t1 ไว้ 72 blocks (ประมาณ 12 ชั่วโมง) คุณต้องรอ 72 confirmations หลัง lock tx ก่อน cancel จะถูก mine ได้ ไม่มีทางลัด

คำเตือนสำหรับคนรีบ: อย่าพยายามเขียนสคริปต์ refund เองโดยไม่เข้าใจ nSequence และ OP_CHECKSEQUENCEVERIFY ความผิดพลาดที่ตัวเลขเดียวอาจทำให้ Bitcoin ติดอยู่ในสคริปต์ที่ไม่มีใคร spend ได้ตลอดไป

ขั้นตอน refund ทีละสเต็ปสำหรับ xmr-btc-swap

กรณีที่พบบ่อยที่สุดในไทยคือผู้ใช้ติดตั้ง swap_cli จาก UnstoppableSwap แล้วเลือก maker จากรายการ public แต่ระหว่างทาง maker หยุดตอบ ทำให้ดีลค้างที่ state BtcLocked หรือ XmrLockProofReceived ขั้นตอนการกู้คืน BTC มีลำดับชัดเจน ห้ามข้ามขั้นเพราะแต่ละขั้นมีเหตุผลของมัน

1. ตรวจ swap id และ state ปัจจุบัน: รันคำสั่ง swap_cli history เพื่อดูรายการดีลทั้งหมด หา swap id ที่มีสถานะค้าง โดยทั่วไปจะเป็น BtcLockProofPublished, XmrLockProofReceived หรือ EncSigSent บันทึก id ยาว 36 อักขระไว้ใช้กับขั้นถัดไป
2. รอจนเลย cancel timelock t1: ใช้ block explorer เช่น mempool.space เปิดดู transaction id ของ lock เช็คว่า block height ปัจจุบันเลย block height ที่ lock ถูก confirm บวกค่า t1 หรือยัง ถ้ายังไม่เลย ห้ามรันคำสั่ง cancel เพราะ network จะปฏิเสธและคุณจะเสียค่า fee เปล่า ๆ
3. รันคำสั่ง cancel: เมื่อเลย t1 แล้ว ใช้คำสั่ง swap_cli cancel --swap-id <id> เครื่องมือจะสร้าง cancel tx ลงนามด้วยกุญแจของ Alice แล้ว broadcast ไปยัง Bitcoin network ดูจาก mempool ว่าธุรกรรมเข้าคิวแล้ว ใช้ fee rate ที่เหมาะสมกับสภาพ mempool ในขณะนั้น สำหรับสภาวะปกติ 6 ถึง 12 sat/vB เพียงพอ
4. รอ cancel tx confirm จนเลย punish timelock t2: ขั้นนี้อึดที่สุด คุณต้องรออีกประมาณ t2 - t1 ชั่วโมง โดยทั่วไป 12 ถึง 24 ชั่วโมง ระหว่างนี้อย่าปิดเครื่อง อย่าลบโฟลเดอร์ data อย่าเปลี่ยน wallet seed ของ Alice เพราะคุณยังต้องการ private key สำหรับลงนาม refund tx
5. รันคำสั่ง refund: เมื่อเลย t2 รัน swap_cli refund --swap-id <id> เครื่องมือจะสร้าง refund tx ที่ดึง BTC กลับเข้า address ที่ตั้งไว้ตอนเริ่มดีล ถ้าทุกอย่างเรียบร้อย ภายใน 1 confirmation BTC จะกลับเข้ากระเป๋าคุณเต็มจำนวนหัก mining fee
6. ยืนยันยอดในกระเป๋าและบันทึก hash: เปิด Electrum, Sparrow หรือ Bitcoin Core ตรวจว่า UTXO ใหม่ปรากฏแล้ว บันทึก txid ของ lock, cancel และ refund เก็บไว้ในไฟล์ส่วนตัว ข้อมูลชุดนี้สำคัญมากถ้าต้องชี้แจงต่อสรรพากรว่าธุรกรรมไม่ใช่การจำหน่าย

หากคุณใช้ GUI ของ UnstoppableSwap แทน CLI ขั้นตอนเหมือนกันแต่ปุ่มอยู่ในแท็บ History เลือกดีลที่ค้าง กดปุ่ม Cancel and Refund แอปจะทยอยทำตามลำดับเองและแสดง countdown ของ timelock ให้ดู ข้อดีของ GUI คือไม่ต้องจำคำสั่ง ข้อเสียคือถ้าไฟล์ database เสียหายขึ้นมา การกู้คืนผ่าน CLI ตรงไปจะตรวจสอบได้ละเอียดกว่า

เปรียบเทียบเครื่องมือทำ atomic swap ที่นักเทรดไทยเลือกใช้ได้ในปี 2026

ก่อนจะเข้าเรื่อง refund ลึกขึ้น ควรเข้าใจว่าเครื่องมือไหนบ้างที่ยังใช้งานได้จริง บางตัวที่เคยดังในปี 2022 ปัจจุบันปิดบริการไปแล้ว เช่น Liquality ที่หยุดให้บริการในกลางปี 2023 การใช้ guide เก่าจาก YouTube ที่อิงเครื่องมือพวกนี้ทำให้คนเสียเวลาเปล่า

สำหรับคนไทยที่ไม่ถนัด terminal คำแนะนำตรงไปตรงมาคือใช้ UnstoppableSwap GUI สำหรับ Monero-Bitcoin atomic swap และใช้ MoneroSwapper.io เมื่อต้องการความเร็วและไม่อยากรอ timelock ทั้ง 24 ชั่วโมงในกรณีที่ดีลล้มเหลว เพราะ aggregator มีระบบ refund อัตโนมัติของตัวเองและไม่ผูกกับ HTLC โดยตรง

สามสถานการณ์ล้มเหลวที่พบบ่อยและวิธีกู้คืน

สถานการณ์ 1: ดีลค้างที่ BtcLockProofPublished แต่ Bob ไม่เคยล็อก XMR

นี่คือกรณีคลาสสิกที่สุด คุณส่ง Bitcoin ไปแล้ว สคริปต์ HTLC ยืนยันใน mempool แต่ฝั่ง maker ไม่ขยับเลย ไม่มี log ของ XMR lock transaction ปรากฏ ไม่ต้องตื่นตระหนก เงินไม่หาย เพียงรอเลย t1 แล้วทำตามลำดับ cancel และ refund ในหัวข้อก่อนหน้า โดยทั่วไป BTC จะกลับเข้ากระเป๋าภายใน 36 ชั่วโมงนับจากเวลาที่ lock tx confirm

สิ่งที่ควรทำระหว่างรอ บันทึก timestamp ของแต่ละเหตุการณ์ แคปหน้าจอ log ของ swap_cli ทุก 6 ชั่วโมง ข้อมูลเหล่านี้มีประโยชน์ถ้าต้องโพสต์ขอความช่วยเหลือในห้อง Matrix ของ UnstoppableSwap หรือเผื่อมีข้อพิพาททาง legal ในภายหลัง

สถานการณ์ 2: ดีลผ่านจุด XmrLocked แล้วแต่ EncSig ไม่ส่งกลับมา

กรณีนี้ซับซ้อนขึ้น เพราะ Bob ได้ลงทุนล็อก XMR ไปแล้ว แต่ Alice (คุณ) ไม่ได้รับ encrypted signature เพื่อ redeem BTC ตามปกติ ระบบจะพยายาม retry handshake อัตโนมัติ ถ้าหลังเลย t1 ยังไม่สำเร็จ คำแนะนำคือ cancel เลย เพราะการรอต่อมีต้นทุนเวลาที่สูงกว่าโอกาสที่ Bob จะกลับมาออนไลน์ตรงเวลา

หลัง cancel และ refund คุณจะได้ BTC กลับ ในขณะเดียวกัน Bob จะได้ XMR กลับเมื่อเขา execute refund path ฝั่ง Monero ของเขา ทั้งสองฝ่ายไม่เสียเงินตามหลัก atomic ผู้ที่เสียมีเพียง mining fee ของทั้งสองเครือข่าย ซึ่งโดยเฉลี่ยรวมไม่เกิน 0.0003 BTC ต่อรอบ

สถานการณ์ 3: ลืม cancel จนเลย t2 และเสี่ยงถูก punish

นี่คือสถานการณ์ที่อันตรายที่สุด ถ้าคุณเลย t2 โดยไม่ทำอะไร Bob สามารถ broadcast punish tx เพื่อยึด BTC ของคุณได้ ในทางทฤษฎี protocol ออกแบบให้ Bob ต้องลงทุนค่า fee พอสมควรในการ punish จึงไม่ใช่ทุก maker จะทำ แต่ถ้าจำนวน BTC สูงพอ มี maker บางรายเขียน bot คอย scan punish opportunity

หากคุณรู้ตัวว่าเลย t2 ไปแล้วและยังไม่ถูก punish ให้รีบรัน swap_cli refund --swap-id <id> ทันที race condition จะเป็นใครส่งธุรกรรมไปถึง miner ก่อน ใช้ fee rate สูงกว่า mempool median 1.5 ถึง 2 เท่าเพื่อเพิ่มโอกาสได้ confirm ก่อน punish tx ของอีกฝั่ง ในกรณีนี้ความเร็วคือทุกอย่าง

ตัวอย่างจริงและบริบทกฎหมายไทย

เดือนกุมภาพันธ์ 2026 มีผู้ใช้ในกลุ่ม Telegram "Monero Thailand" รายหนึ่งโพสต์ว่าเขาทำ atomic swap จำนวน 0.42 BTC ผ่าน xmr-btc-swap CLI แต่ดีลค้างหลังจากส่ง lock tx ไปได้ 6 confirmations เขาไม่กล้าทำอะไรเพราะกลัวเงินหาย ในห้องแชทมีคนแนะนำให้รอ t1 แล้วทำ cancel ตามคู่มือ ภายใน 41 ชั่วโมงนับจากจุดที่เขาเริ่มดีล BTC ทั้งหมดกลับเข้ากระเป๋า Sparrow ของเขาเรียบร้อย เสีย mining fee รวม 0.00018 BTC คิดเป็นประมาณ 8 ดอลลาร์สหรัฐ ณ ราคาตอนนั้น

กรณีนี้บอกอะไรสองอย่าง หนึ่ง โปรโตคอลทำงานตามที่ออกแบบเสมอตราบใดที่คุณรอครบเวลา สอง อย่าใช้ BTC ที่ต้องใช้ภายใน 48 ชั่วโมงในการทำ atomic swap เพราะถ้าดีลล้มเหลว เงินจะติด timelock อย่างน้อยหนึ่งวันเต็ม

มุมของสำนักงาน ก.ล.ต.

ในประเทศไทย atomic swap ที่ทำระหว่างบุคคลโดยตรงโดยไม่มีตัวกลางที่เป็น digital asset business ไม่ได้อยู่ภายใต้กฎหมาย พ.ร.ก.สินทรัพย์ดิจิทัล โดยตรง แต่ ก.ล.ต. ระบุชัดเจนตั้งแต่ปี 2023 ว่าผู้ที่ประกอบธุรกิจ swap เป็นปกติธุระต้องขอใบอนุญาต digital asset exchange การทำเพื่อใช้ส่วนตัวครั้งคราวจึงปลอดภัยทางกฎหมาย แต่หากคุณรับทำให้คนอื่นเป็นรายได้ประจำ ความเสี่ยงเข้าข่ายประกอบธุรกิจโดยไม่ได้รับอนุญาตทันที

เมื่อ swap ล้มเหลวและคุณได้ BTC กลับเข้ากระเป๋า การคืนเงินนี้ไม่ถือเป็นการขายหรือแลกเปลี่ยนทรัพย์สินตามนิยามของกรมสรรพากร เพราะมูลค่าสุทธิของคุณไม่เปลี่ยน อย่างไรก็ตามค่า mining fee ที่เสียไปสามารถนับเป็นค่าใช้จ่ายในการได้มาซึ่งทรัพย์สินเดิม ในการคำนวณกำไรเมื่อคุณขาย BTC ก้อนนี้ในอนาคต ตัวเลขจะรวมเข้าไปในต้นทุน

การรายงานต่อกรมสรรพากร

นักเทรดไทยที่ทำ atomic swap หลายรอบในปีภาษีเดียวกันควรเก็บบันทึกธุรกรรมทุกขั้น ทั้ง lock tx, cancel tx, refund tx รวมถึง screenshot ของ swap_cli log เก็บในรูปแบบ PDF ไม่เกิน 12 เดือนหลังจากเหตุการณ์ ในกรณีถูกตรวจสอบ คุณต้องพิสูจน์ได้ว่า outflow และ inflow คือธุรกรรมเดียวกัน ไม่ใช่การซื้อใหม่หรือขายออก หากไม่มีหลักฐาน เจ้าหน้าที่อาจตีความว่าเป็นการขายแล้วซื้อใหม่ ซึ่งอาจถูกประเมินกำไรขาดทุนตามตลาด ณ วันธุรกรรม

ธนาคารแห่งประเทศไทยและ ก.ล.ต. ยังไม่มีคู่มือเฉพาะสำหรับ atomic swap ในเอกสารฉบับเดียวกัน แต่หลักการที่ใช้กับ wallet self-custody โดยทั่วไปนำมาใช้ได้ ถ้าคุณโอน BTC ออกจาก hot wallet ของ exchange ในประเทศไปยัง wallet ส่วนตัวเพื่อทำ atomic swap ให้บันทึก txid ของขั้นโอนออกด้วย เพราะถ้า refund ทำให้ BTC เพิ่มเข้ามาในกระเป๋าส่วนตัว แล้ว exchange เห็นยอดผิดปกติ ระบบ AML ของเขาอาจถามที่มา

ข้อควรระวังเฉพาะสำหรับผู้ใช้ในไทย

นอกเหนือจากเรื่องเทคนิคและกฎหมาย มีรายละเอียดเล็ก ๆ ที่ส่งผลใหญ่ ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตหลายเจ้าในไทยมีการกรองพอร์ตที่ไม่ใช่ HTTP/HTTPS เป็นบางช่วงเวลา ถ้า swap_cli ของคุณเชื่อม Bitcoin node ผ่านพอร์ตที่ไม่ใช่ 443 อาจมีโอกาสที่ session ขาดระหว่างทาง คำแนะนำคือรัน Bitcoin Core ของตัวเอง หรือใช้ public node ที่รองรับ TLS บนพอร์ต 443

หากคุณใช้ Tor เพื่อเพิ่มความเป็นส่วนตัว ระวังเรื่อง onion service ของ counterparty บางครั้งใช้เวอร์ชัน v3 ที่บางโหนดเครือข่ายไทยมีปัญหา connect ไม่ติด หากเจอปัญหานี้ ลองใช้ bridge หรือเปลี่ยน guard relay ผ่านการตั้งค่าใน torrc ก่อนจะตัดสินใจ cancel ดีลที่อาจยังกู้ได้

สำหรับเรื่อง hardware wallet ถ้า BTC ที่ใช้ทำ swap อยู่ใน Trezor หรือ Ledger ระวังว่าตอนลงนาม cancel หรือ refund tx ต้องเชื่อมอุปกรณ์ระหว่างขั้นด้วย wallet ที่รองรับสคริปต์ HTLC โดยตรง ปัจจุบันมีเพียง Sparrow Wallet กับ Specter Desktop ที่จัดการเรื่องนี้ได้ดี แอป Trezor Suite และ Ledger Live ตามค่าเริ่มต้นยังไม่รองรับ partially signed transactions ในรูปแบบที่ atomic swap ต้องการ ถ้าคุณเริ่มดีลโดยใช้ kkey ที่อยู่บน hardware wallet อย่าเปลี่ยน workflow กลางคัน เพราะอาจติดสถานะที่ลงนามไม่ได้ตอนต้อง refund

กฎเหล็กสำหรับนักเทรดไทยปี 2026 อย่าเริ่ม atomic swap ก่อนตรวจสอบสามอย่าง หนึ่ง โน้ตบุ๊กของคุณมีไฟ UPS หรือ battery health เกิน 70% สอง การเชื่อมเน็ตเสถียรไม่น้อยกว่า 48 ชั่วโมงข้างหน้า สาม seed ของ wallet ที่ใช้สำรองไว้ในที่ปลอดภัยแล้ว

FAQ

ถ้า BTC ติดอยู่ในสคริปต์เกิน 7 วัน ยังกู้คืนได้หรือเปล่า

ได้แน่นอน ตราบใดที่คุณยังถือ private key ของ Alice wallet ในดีลนั้นอยู่ Bitcoin script ไม่มีวันหมดอายุ มีเพียง timelock ที่กำหนดเวลาขั้นต่ำที่คุณ refund ได้ ระยะ 7 วันหรือ 7 เดือนไม่ทำให้ BTC หาย เพียงต้องระวังกรณี punish path ที่อีกฝ่ายอาจ broadcast หากเลย t2 แล้ว ในกรณีปกติที่ counterparty ไม่ทำอะไร เงินยังอยู่ครบจนกว่าคุณจะ refund

ระหว่างรอ timelock ปิดเครื่องคอมพิวเตอร์ได้ไหม

ได้ในกรณีที่ใช้ Bitcoin Core ของตัวเองและไฟล์ wallet.dat รวมถึง swap database ของ UnstoppableSwap ยังครบถ้วน เมื่อเปิดเครื่องใหม่ swap_cli จะอ่าน state เดิมและรู้ว่าเลย timelock ใดบ้าง อย่างไรก็ตามถ้าใช้ remote node ที่หยุดให้บริการระหว่างนั้น คุณต้องเปลี่ยน node ก่อนรันคำสั่ง refund หากปิดเครื่องและไฟล์ database เสียหาย ยังสามารถกู้คืนผ่าน wallet seed และ swap id ได้แต่ขั้นตอนยุ่งยากกว่ามาก แนะนำให้เปิดเครื่องทิ้งไว้ดีกว่า

ทำไม xmr-btc-swap ไม่รองรับ Lightning Network

เพราะ Lightning ใช้ HTLC ของตัวเองที่ออกแบบสำหรับ channel routing ไม่ใช่ on-chain atomic swap ระหว่างสองสกุลเงิน การผูก secret ของ swap กับ payment preimage ของ Lightning ทำได้ในเชิงทฤษฎี แต่จะเปิดช่องโจมตี free option ที่ฝ่ายหนึ่งสามารถถือสิทธิ์ redeem ไว้นานเกินจนอีกฝ่ายเสียเปรียบ ทีมพัฒนาจึงเลือกใช้ on-chain HTLC แบบดั้งเดิมที่ปลอดภัยกว่าแม้จะช้ากว่า

ระหว่างรอ refund มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมหรือไม่

มีเพียง mining fee ของ cancel tx และ refund tx เท่านั้น ค่าเริ่มต้นที่เครื่องมือคำนวณให้คือ fee rate ปานกลางตาม mempool ปัจจุบัน ในสภาวะคับคั่งคุณอาจตั้งสูงกว่าเพื่อให้ confirm เร็วขึ้น สำหรับธุรกรรม atomic swap ขนาดทั่วไป fee รวมตกประมาณ 0.0002 ถึง 0.0004 BTC ขึ้นกับขนาดของสคริปต์ ในยุค Taproot ที่ใช้ Schnorr signature ขนาดเล็กลง fee อาจต่ำกว่านี้ราว 30%

คนไทยควรซื้อ Monero ผ่าน atomic swap หรือผ่าน aggregator ดีกว่ากัน

ขึ้นกับโจทย์ ถ้าต้องการความเป็นส่วนตัวสูงสุดและไม่รีบ atomic swap ตรงคือทางเลือกที่ให้คุณคุม custody เต็มที่ตลอดทาง ถ้าต้องการความสะดวกและไม่กังวลเรื่อง custodial trust ระดับ aggregator (ที่ไม่ขอเอกสาร KYC) อย่าง MoneroSwapper.io ใช้งานง่ายกว่ามากและไม่มีความเสี่ยงเรื่อง timelock ค้าง ในทางปฏิบัติ นักเทรดส่วนใหญ่ใช้ทั้งสองวิธี เลือกตามจำนวนเงินและความรีบของแต่ละครั้ง

ถ้าทำ refund แล้ว BTC ยังไม่กลับ ควรติดต่อใคร

เริ่มจาก mempool.space เพื่อตรวจสถานะของ refund txid ถ้ายังไม่ confirm หลังผ่านไปหลายชั่วโมง อาจต้อง replace by fee เพิ่ม fee rate ขึ้นไปอีก 1.5 เท่า ถ้าธุรกรรมหายจาก mempool เลย หมายความว่าถูก drop ลองรันคำสั่ง refund อีกครั้ง หากปัญหาเกิดจากบั๊กของซอฟต์แวร์ ห้อง Matrix ของ UnstoppableSwap (#unstoppableswap:matrix.org) มีทีมผู้พัฒนาที่ตอบเร็ว และ GitHub Issues ของโปรเจกต์ก็เหมาะสำหรับการเปิดเคสที่ต้องส่ง log แนบ

บทสรุป

atomic swap ที่ล้มเหลวระหว่างทางไม่ได้แปลว่าคุณเสียเงิน ตัวโปรโตคอลออกแบบมาให้ BTC กลับเข้ากระเป๋าคุณได้แน่นอนตราบใดที่ทำตามขั้นตอน รอเลย t1 แล้ว cancel รอเลย t2 แล้ว refund บันทึกข้อมูลทุกขั้นเพื่อใช้กับสรรพากร และไม่ใช้เงินที่ต้องใช้ภายใน 48 ชั่วโมงในการทำ swap ทั้งหมดนี้คือสิ่งที่นักเทรดไทยควรใส่ในรายการตรวจสอบก่อนเริ่มดีลใหม่ทุกครั้ง

หากคุณไม่ต้องการรับมือกับ timelock และต้องการกระบวนการที่จบใน 30 นาทีโดยไม่ต้องรันโหนด ลองดูบริการของ MoneroSwapper ที่หน้า buy Monero anonymously ซึ่งไม่มี KYC และมีระบบ refund อัตโนมัติของตัวเองถ้าตลาดปฏิเสธอัตราที่ตกลงไว้ในตอนต้น สำหรับครั้งหน้าที่คุณวางแผนแลก Bitcoin เป็น Monero เลือกเครื่องมือให้เหมาะกับขนาดของดีลและเวลาที่คุณมี และเก็บบทความนี้ไว้เปิดอ่านเป็น checklist เผื่อเจอสถานะค้างที่ไม่เคยเจอมาก่อน